Nhôm thỏi “Made in Vietnam” mở ra chương mới cho ngành công nghiệp vật liệu

Sau hơn một thập kỷ đầu tư và triển khai, sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam đã chính thức được công bố tại Nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông, đặt tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng. Đây không chỉ là cột mốc quan trọng của doanh nghiệp mà còn đánh dấu bước ngoặt của ngành công nghiệp luyện kim Việt Nam khi lần đầu tiên làm chủ công nghệ điện phân nhôm hiện đại, hoàn thiện chuỗi giá trị từ khai thác bauxite, sản xuất alumin đến luyện nhôm kim loại.

Sự kiện này mở ra triển vọng phát triển ngành công nghiệp vật liệu nền tảng, góp phần nâng cao giá trị tài nguyên quốc gia, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu và tạo động lực cho nhiều ngành công nghiệp chế tạo trong nước.

Các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân đầu tư từ năm 2015 trên diện tích hơn 129 ha. Đây là nhà máy sản xuất nhôm kim loại đầu tiên của Việt Nam, sử dụng công nghệ điện phân nhôm với cường độ dòng điện 500 kA – một trong những công nghệ hiện đại trên thế giới hiện nay.

Dự án được thiết kế với công suất 450.000 tấn nhôm kim loại mỗi năm, triển khai theo ba giai đoạn. Đến nay, phân kỳ 1 với công suất 150.000 tấn/năm đã hoàn thành lắp đặt thiết bị và đi vào vận hành. Chủ đầu tư đang đẩy nhanh tiến độ để đưa phân kỳ 2, công suất 300.000 tấn/năm, vào hoạt động trong quý IV/2026, đồng thời hoàn thành toàn bộ dự án, đạt công suất thiết kế 450.000 tấn/năm trong quý I/2027.

Việc sản xuất thành công nhôm thỏi được xem là bước tiến mang tính lịch sử đối với ngành công nghiệp nhôm Việt Nam. Trong nhiều năm qua, mặc dù sở hữu trữ lượng bauxite thuộc nhóm lớn trên thế giới, chuỗi giá trị ngành nhôm trong nước mới chỉ dừng ở khâu khai thác quặng và sản xuất alumin. Công đoạn điện phân để tạo ra nhôm kim loại – khâu tạo giá trị gia tăng cao nhất – vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ nước ngoài.

Sự ra đời của sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên đã khép kín chuỗi sản xuất bauxite – alumin – nhôm kim loại ngay trong nước, hiện thực hóa chủ trương phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản, nâng cao giá trị tài nguyên và từng bước xây dựng nền công nghiệp tự chủ.

Theo chủ đầu tư, để có được thành quả này, doanh nghiệp đã trải qua hơn 10 năm nghiên cứu, đầu tư và làm chủ công nghệ trong điều kiện gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đặc thù khí hậu Tây Nguyên khắc nghiệt, dự án còn chịu ảnh hưởng kéo dài của đại dịch COVID-19 trong giai đoạn 2019–2021, khiến quá trình thi công và lắp đặt thiết bị nhiều lần bị gián đoạn.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo của Chính phủ, sự đồng hành của các bộ, ngành, chính quyền địa phương cùng nỗ lực của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và người lao động, dự án đã hoàn thành giai đoạn đầu và cho ra đời những thỏi nhôm đầu tiên đạt độ tinh khiết 99,71%, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của ngành công nghiệp hiện đại.

Thành công này không chỉ khẳng định năng lực tiếp cận và làm chủ công nghệ luyện kim tiên tiến của doanh nghiệp Việt Nam mà còn tạo nền tảng phát triển cho các ngành sử dụng nhôm như cơ khí chế tạo, ô tô, điện – điện tử, xây dựng, năng lượng tái tạo, hàng không và nhiều lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao khác.

Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Phát biểu tại lễ công bố sản phẩm, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang biểu dương những nỗ lực bền bỉ của Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cùng sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương và chính quyền tỉnh Lâm Đồng trong suốt hơn 10 năm triển khai dự án.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam sở hữu khoảng 5,8 tỷ tấn tài nguyên bauxite, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nguyên. Đây là nguồn lực chiến lược để phát triển ngành công nghiệp alumin, nhôm và các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao.

Theo Phó Thủ tướng, trong giai đoạn đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, việc chủ động nguồn cung nhôm kim loại trong nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nguồn nhôm ổn định sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, cải thiện cán cân thương mại, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động của thị trường thế giới.

Khi vận hành toàn bộ dự án, nhà máy có thể đạt giá trị sản xuất khoảng 1,35–1,4 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 35–36 nghìn tỷ đồng. Bên cạnh hơn 1.000 lao động trực tiếp có trình độ chuyên môn, dự án còn tạo thêm khoảng 3.500–4.000 việc làm trong các lĩnh vực cung ứng nguyên liệu, năng lượng, logistics, vận tải, cơ khí, dịch vụ kỹ thuật và thương mại.

Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất nhôm kim loại, dự án còn được kỳ vọng tạo đầu vào ổn định cho các ngành cán, kéo, đúc, ép đùn, sản xuất hợp kim và chế tạo các sản phẩm nhôm có giá trị cao, từ đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp nhôm hoàn chỉnh tại Việt Nam.

Để phát huy tối đa hiệu quả của dự án, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế phát triển ngành công nghiệp nhôm theo hướng đồng bộ, hiện đại; tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ luyện kim tiên tiến, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa trong sản xuất.

Đối với tỉnh Lâm Đồng, Chính phủ đề nghị địa phương phát huy lợi thế sau hợp nhất, tiếp tục hoàn thiện quy hoạch không gian công nghiệp, hạ tầng năng lượng và logistics, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút các dự án chế biến sâu sau nhôm, từng bước hình thành cụm liên kết ngành quy mô lớn.

Đối với chủ đầu tư, yêu cầu đặt ra là tiếp tục huy động nguồn lực để hoàn thành các giai đoạn còn lại đúng tiến độ, bảo đảm nhà máy vận hành an toàn, hiệu quả; đồng thời chú trọng quản trị hiện đại, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng nhà máy xanh, thông minh theo tiêu chuẩn quốc tế.

Phó Thủ tướng cũng kêu gọi các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ luyện kim tiên tiến, đào tạo đội ngũ kỹ sư và chuyên gia chất lượng cao nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu mới.

Việc công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên không chỉ là thành quả của hơn một thập kỷ đầu tư và kiên trì theo đuổi mục tiêu chế biến sâu tài nguyên mà còn mở ra triển vọng mới cho ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng ngành công nghiệp nhôm hiện đại, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật liệu toàn cầu.

Theo cokhivietnam.vn/